Jesienne niebo w 2025 roku oferuje niezwykły spektakl astronomiczny. W kierunku Ziemi zbliżają się aż trzy interesujące obiekty, z których najjaśniejszym jest zielona kometa C/2025 A6 (Lemmon). Towarzyszą jej kometa C/2025 R2 (SWAN) oraz międzygwiezdny gość, 3I/ATLAS. Oto kompletny przewodnik, który wyjaśni Ci, czym jest kometa na niebie, jak powstaje jej ogon i kiedy najlepiej prowadzić obserwacje.
Kometa Lemmon – zielona kometa w kierunku Ziemi
Kometa Lemmon to prawdziwy kosmiczny weteran. Została odkryta 3 stycznia 2025 roku i jest obiektem długookresowym, co oznacza, że jej orbita wokół Słońca trwa niezwykle długo – około 1350 lat. Oznacza to, że jej ostatnia wizyta w wewnętrznym Układzie Słonecznym miała miejsce w czasach wczesnego średniowiecza. Prawdopodobnie pochodzi z Obłoku Oorta, czyli sferycznego roju lodowych obiektów otaczającego nasz system planetarny, będącego pozostałością po jego formowaniu się 4,6 miliarda lat temu.
Najbardziej charakterystyczną cechą komety Lemmon jest jej intensywna, zielona barwa. Powstaje ona, gdy promieniowanie ultrafioletowe Słońca pobudza do świecenia cząsteczki dwuatomowego węgla (C₂) znajdujące się w jej gazowej otoczce, zwanej komą.
Jak i kiedy obserwować kometę Lemmon?
Najlepszy czas na obserwacje to druga połowa października 2025, kiedy kometa znajduje się najbliżej Ziemi – 21 października przeleciała w odległości około 90 milionów kilometrów.
- Pora: Najlepsze warunki panują wieczorem, tuż po zachodzie Słońca, nisko nad horyzontem.
- Kierunek: Szukaj jej na północno-zachodnim niebie, w okolicy gwiazdozbioru Wolarza i Wielkiej Niedźwiedzicy.
- Sprzęt: Aby dostrzec jej zieloną poświatę i strukturę, najlepiej użyć lornetki lub małego teleskopu. Z dala od miejskich świateł, na bardzo ciemnym niebie, kometa może być widoczna jako słaba, rozmyta plamka nawet gołym okiem.
Komety na niebie w październiku 2025 – SWAN i ATLAS
W październiku 2025 roku oprócz komety Lemmon, na niebie można wypatrywać jeszcze dwóch ciekawych obiektów:
- Kometa SWAN (C/2025 R2): To druga dość jasna kometa widoczna w tym okresie. Chociaż jest słabsza od komety Lemmon, również można ją obserwować przez lornetkę.
- Kometa 3I/ATLAS: Jest to obiekt wyjątkowy, ponieważ pochodzi spoza naszego Układu Słonecznego. Jako tzw. obiekt międzygwiezdny, po minięciu Słońca na zawsze opuści nasz system.
Ogon komety – co to jest i jak powstaje?
Widowiskowy ogon komety to jej najbardziej rozpoznawalna cecha. Powstaje, gdy kometa zbliża się do Słońca, a jego ciepło powoduje sublimację (gwałtowne parowanie) lodów na powierzchni jądra. Uwolnione gazy i pył tworzą ogromną otoczkę (komę) oraz jeden lub dwa warkocze.
- Warkocz gazowy (jonowy): Zbudowany ze zjonizowanego gazu, jest prosty, wąski i ma często niebieskawy odcień. Jest zawsze skierowany dokładnie w stronę przeciwną do Słońca, „odpychany” przez wiatr słoneczny.
- Warkocz pyłowy: Składa się z drobin pyłu, które są cięższe i wolniej reagują na ciśnienie promieniowania słonecznego. Jest szerszy, zakrzywiony i jaśniejszy, ponieważ odbija światło słoneczne.
Czy spadająca kometa istnieje?
Często używane określenie „spadająca kometa” jest mylące. Komety to ogromne obiekty o średnicach dochodzących do kilkudziesięciu kilometrów, krążące po orbitach wokół Słońca. To, co potocznie nazywamy „spadającą gwiazdą”, to w rzeczywistości meteor – zjawisko świetlne powstające, gdy niewielka drobina materii (często pył pozostawiony przez kometę) z ogromną prędkością wpada w ziemską atmosferę i spala się w niej.
Sprawdź także: Orionidy 2025: kiedy i gdzie oglądać rój meteorów?
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy kometa może spaść na Ziemię?
Zderzenia dużych komet z Ziemią są niezwykle rzadkie, ale możliwe w skali milionów lat. Kometa Lemmon mija naszą planetę w bezpiecznej odległości około 90 milionów kilometrów. Zjawiska, które obserwujemy na co dzień jako „spadające gwiazdy”, to jedynie spalające się w atmosferze drobinki pyłu.
Dlaczego komety nazywa się „brudnymi kulami śniegu”?
To określenie trafnie opisuje ich budowę. Jądra komet to mieszanina zamrożonych gazów (jak woda, dwutlenek węgla czy amoniak) oraz pyłu i odłamków skalnych, będących pierwotnym budulcem Układu Słonecznego.
Czym różni się ogon gazowy od pyłowego?
Ogon gazowy składa się z lekkich, zjonizowanych cząsteczek „odwiewanych” przez wiatr słoneczny, przez co jest prosty i skierowany przeciwnie do Słońca. Ogon pyłowy tworzą cięższe cząstki pyłu, które pozostają na orbicie komety, tworząc zakrzywiony i jaśniejszy ślad.
Kiedy kometa Lemmon znów będzie widoczna z Ziemi?
To prawdopodobnie jedyna okazja w naszym życiu. Jej okres orbitalny po obecnym przejściu obok Słońca skróci się do około 1150 lat, co oznacza, że następnym razem pojawi się na naszym niebie dopiero za ponad tysiąc lat.
