Listopadowa zaduma, blask zniczy i zapach chryzantem – tak wygląda polski krajobraz w czasie święta zmarłych. To głęboko zakorzeniony w naszej kulturze czas refleksji i pamięci. Ale czy wiesz, że na całym świecie ludzie na tysiące różnych sposobów czczą swoich przodków? Od radosnej fiesty po cichą kontemplację, każda tradycja jest odbiciem uniwersalnej potrzeby łączenia się z tymi, którzy odeszli. Zapraszamy w podróż po najbardziej fascynujących zwyczajach z różnych zakątków globu.
Meksyk – radosna fiesta (Día de los Muertos)
Chyba nigdzie na świecie święto zmarłych nie jest tak barwne i radosne jak w Meksyku. Día de los Muertos (Dzień Zmarłych), obchodzone między 31 października a 2 listopada, to prawdziwa fiesta na cześć życia i śmierci. Zamiast smutku panuje tu radość, ponieważ wierzy się, że w tym czasie dusze zmarłych powracają, by ucztować ze swoimi rodzinami.
- Domowe ołtarze (ofrendas): W domach buduje się bogato zdobione ołtarzyki, na których umieszcza się zdjęcia zmarłych, ich ulubione potrawy i napoje (w tym tequilę!), a także charakterystyczne cukrowe czaszki (calaveras) i aksamitki (cempasúchil), które swoim zapachem mają przyciągać dusze.
- Uczta na cmentarzu: Rodziny spędzają całe dnie i noce na cmentarzach, jedząc, pijąc, śpiewając i wspominając swoich bliskich. To czas pełen muzyki, śmiechu i miłości.
Filipiny – rodzinny piknik (Undas)
Na Filipinach obchody Wszystkich Świętych (nazywane tam Undas) również mają charakter rodzinnego spotkania. Cmentarze zamieniają się w tętniące życiem miasteczka. Rodziny przybywają z namiotami, jedzeniem, a nawet przenośnymi odtwarzaczami muzyki, by spędzić przy grobach cały dzień, a często także i noc. To czas na wspólną modlitwę, ale też na nadrobienie towarzyskich zaległości i opowiadanie historii o przodkach. Wierzy się, że taka radosna obecność sprawia przyjemność duszom zmarłych.
Sprawdź także: Jakie są tradycje związane z obchodami Wszystkich Świętych i Zaduszek? Symbolika zniczy i kwiatów na cmentarzu
Francja (La Toussaint) i Belgia (Allerheiligen) – elegancja chryzantem
We Francji (La Toussaint) i Belgii (Allerheiligen) tradycje są bardziej zbliżone do polskich. To dzień zadumy, podczas którego rodziny odwiedzają cmentarze, by uporządkować groby i złożyć na nich kwiaty. Królują tu przede wszystkim chryzantemy, które we Francji są tak silnie związane z tym świętem, że wręczenie ich komuś przy innej okazji uważane jest za nietakt. Rzadziej niż w Polsce pali się znicze – dominują świeże kwiaty i wieńce.
Austria i Bawaria (Allerheiligen) – słodkie warkocze
W Austrii i części Niemiec (Bawarii) w dniu Allerheiligen (Wszystkich Świętych) istnieje uroczy zwyczaj zwany Allerheiligenstriezel. Jest to tradycyjny, pleciony drożdżowy chlebek, który rodzice chrzestni wręczają swoim chrześniakom. Ten słodki warkocz symbolizuje więź, opiekę i pamięć przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
Sprawdź także: Zaduszki, czyli święto zmarłych – czym się różni od Wszystkich Świętych? Cichy dzień o wielkiej duchowej mocy
Japonia – lampiony wskazujące drogę (Obon)
Choć japońskie święto ku czci przodków, Obon, odbywa się w sierpniu, jego duch i symbolika są bardzo bliskie naszym Zaduszkom. Japończycy wierzą, że w tym czasie duchy ich przodków wracają do domów.
- Ognie powitalne i pożegnalne: Przed domami zapala się lampiony (chōchin) lub małe ogniska (mukaebi), aby wskazać duszom drogę. Na koniec święta pali się ognie pożegnalne (okuribi) lub puszcza na wodę papierowe lampiony, by pomóc duszom bezpiecznie wrócić do ich świata.
Wszystkich Świętych – uniwersalny język pamięci
Niezależnie od tego, czy jest to radosna fiesta, cicha modlitwa czy rodzinny piknik, każda z tych tradycji jest wyrazem tej samej, głębokiej potrzeby – pamięci, szacunku i miłości do tych, którzy byli przed nami. W astrologii czas przełomu października i listopada, gdy Słońce jest w znaku Skorpiona, naturalnie sprzyja refleksji nad cyklem życia i śmierci. Obserwowanie tych różnorodnych zwyczajów pokazuje nam, że choć mówimy różnymi językami, nasze serca w kwestii pamięci biją w tym samym rytmie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy na całym świecie Wszystkich Świętych obchodzi się tak samo?
Nie. Tradycje są bardzo zróżnicowane – od radosnych, festiwalowych obchodów w Meksyku, przez rodzinne spotkania na Filipinach, po bardziej stonowane i refleksyjne zwyczaje w krajach europejskich, takich jak Polska czy Francja.
Gdzie obchody święta zmarłych są najbardziej kolorowe?
Najbardziej znanym barwnym świętem jest Día de los Muertos w Meksyku, które jest radosną fiestą pełną kolorów, muzyki i jedzenia, celebrującą życie zmarłych.
Czy Halloween to to samo co Wszystkich Świętych?
Nie. Halloween ma pogańskie korzenie i dziś jest głównie świętem komercyjnym, skupionym na zabawie. Wszystkich Świętych to chrześcijańska uroczystość religijna poświęcona czci świętych, która w wielu krajach przerodziła się w dzień pamięci o wszystkich zmarłych.
